آیا من ام اس دارم ؟

احساس گزگز، بی‌ حسی یا تاری دید ناگهانی ممکن است برای بسیاری از افراد نگران‌ کننده باشد و اولین چیزی که به ذهنشان می‌رسد، بیماری ام اس است. با این حال، واقعیت این است که بسیاری از علائم ام اس می‌ توانند در بیماری‌ ها یا شرایط ساده‌ تری هم دیده شوند؛ از کمبود ویتامین D و B12 گرفته تا اضطراب، خستگی یا مشکلات ستون فقرات. به همین دلیل، تشخیص واقعی این بیماری تنها با بررسی تخصصی توسط بهترین متخصص مغز و اعصاب تهران ممکن است، نه از طریق حدس و نگرانی.

ام اس یک بیماری خود ایمنی سیستم عصبی مرکزی است که در آن سیستم ایمنی بدن به غلاف محافظ اعصاب حمله می‌کند و باعث اختلال در انتقال پیام‌های عصبی می‌شود. علائم آن می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد؛ از تاری دید و ضعف عضلانی تا مشکلات تعادلی یا خستگی مفرط. نکته‌ی کلیدی این است که در ام اس، این نشانه‌ها معمولاً بیش از ۲۴ ساعت ماندگار می‌شوند و ممکن است در فواصل زمانی مختلف دوباره تکرار شوند.

اگر شما هم مدتی است علائمی مانند گزگز دست‌ و پا، خستگی مداوم یا تاری دید ناگهانی را تجربه کرده‌اید، این مقاله برای شماست. در ادامه، به شما کمک می‌کنیم تا تفاوت بین علائم موقت و واقعی ام اس را بشناسید، بدانید چه زمانی باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید و چطور با یک تشخیص درست، از نگرانی بی‌مورد یا درمان دیرهنگام جلوگیری کنید.

ام اس چیست و چرا علائمش شبیه بیماری‌ های دیگر است؟

ام اس  نوعی بیماری خودایمنی سیستم عصبی مرکزی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف محافظ اعصاب، یعنی میلین (Myelin) حمله می‌کند. میلین مانند یک عایق عمل می‌کند و باعث انتقال سریع پیام‌های عصبی بین مغز و سایر اندام‌ ها می‌شود. وقتی این غلاف آسیب ببیند، انتقال پیام‌ ها کند یا قطع می‌شود و علائم مختلفی در بدن ظاهر می‌شود.
علائم ام اس می‌تواند بسیار متنوع باشد: از گزگز و بی‌حسی در دست یا پا، تاری دید و ضعف عضلانی گرفته تا اختلال در تعادل، خستگی و تغییرات خلقی. اما نکته‌ مهم این است که بسیاری از این نشانه‌ ها در بیماری‌ ها یا شرایط ساده‌ تری هم دیده می‌شوند. برای مثال، کمبود ویتامین B12، اضطراب مزمن، دیسک گردن یا کمر، مشکلات تیروئید و حتی استرس شدید هم می‌توانند علائمی مشابه ام اس ایجاد کنند.به همین دلیل، مشاهده‌ یک یا دو علامت به‌تنهایی نشانه‌ قطعی این بیماری نیست. در ام اس معمولاً چند علامت عصبی به‌ صورت مکرر یا ماندگار ظاهر می‌شود و هر بار ممکن است ناحیه‌ متفاوتی از بدن را درگیر کند. تشخیص دقیق تنها زمانی ممکن است که متخصص مغز و اعصاب با معاینه و تصویربرداری MRI ضایعات خاص بیماری را مشاهده کند.
به بیان ساده، بسیاری از افرادی که نگران ابتلا به ام اس هستند، در واقع دچار مشکلات دیگری‌اند. بنابراین، آگاهی و مراجعه‌ی به‌ موقع به پزشک می‌تواند از استرس بی‌ دلیل و درمان‌ های نادرست جلوگیری کند.

علائم هشدار دهنده ام اس که باید جدی گرفته شوند

یکی از مهم‌ ترین نکات درباره‌ی بیماری ام اس  این است که علائم آن معمولاً به‌ صورت ناگهانی و بدون علت مشخص ظاهر می‌شوند و ممکن است در ابتدا خفیف یا موقتی به نظر برسند. اما تفاوت اصلی ام اس با سایر مشکلات عصبی در پایداری و تکرار علائم است. اگر هر یک از موارد زیر را تجربه کرده‌اید و بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت ادامه یافته، لازم است حتماً با پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید.

از جمله علائم هشداردهنده می‌توان به بی‌ حسی یا گزگز ناگهانی در دست‌ ها، پاها یا یک سمت بدن اشاره کرد؛ علامتی که ممکن است ابتدا بی‌ اهمیت به نظر برسد اما در ام اس نشانه‌ التهاب عصبی است. تاری دید، دوبینی یا درد هنگام حرکت چشم‌ ها نیز از علائم شایع در مراحل اولیه است و اغلب ناشی از التهاب عصب بینایی (نوریت اپتیک) است. ضعف یا سنگینی در پاها، احساس ناپایداری هنگام راه رفتن یا افتادن‌ های مکرر نیز می‌تواند هشدار دهنده باشد. برخی بیماران از خستگی مفرط و غیرقابل توضیح، سرگیجه و عدم تمرکز ذهنی شکایت دارند که با استراحت بهبود نمی‌یابد.گاهی این علائم پس از چند روز بهبود می‌یابند و فرد تصور می‌کند مشکلی ندارد، اما در ام اس ممکن است چند هفته بعد دوباره عود کنند یا در ناحیه‌ دیگری از بدن تکرار شوند. چنین الگویی از بروز علائم باید جدی گرفته شود. تشخیص به‌موقع، کلید پیشگیری از آسیب دائمی به اعصاب است.

تفاوت علائم موقت با علائم واقعی ام اس

یکی از رایج‌ ترین اشتباهات در میان افرادی که نگران ابتلا به ام اس هستند، تفسیر اشتباه علائم موقتی و بی‌ خطر به‌ عنوان نشانه‌ بیماری ام اس است. در حالی که بسیاری از علائمی مثل گزگز، خستگی یا تاری دید می‌توانند در اثر عوامل ساده و گذرا هم ایجاد شوند.
علائم موقتی معمولاً در مدت کوتاهی (چند ساعت تا نهایتاً یک روز) ظاهر شده و با استراحت، بهبود خواب یا کاهش استرس از بین می‌روند. برای مثال، نشستن طولانی‌ مدت روی پا ممکن است باعث بی‌حسی موقت شود، یا کمبود ویتامین B12 می‌تواند حس گزگز ایجاد کند. همین‌طور خستگی ناشی از کم‌ خوابی یا اضطراب شدید نیز ممکن است باعث احساس سنگینی، سرگیجه یا عدم تمرکز شود  بدون آنکه به سیستم عصبی آسیبی وارد شده باشد.

در مقابل، در بیماری ام اس علائم معمولاً بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت ماندگار می‌شوند و ممکن است در ناحیه‌ی مشخصی از بدن (مثل پا یا چشم) تکرار شوند. همچنین اغلب با سایر علائم عصبی همراه‌اند؛ مثلاً بی‌ حسی همراه با تاری دید یا ضعف عضلانی. این نشانه‌ها معمولاً ناگهانی شروع می‌شوند و با استراحت به‌طور کامل از بین نمی‌روند.

چه زمانی باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کرد ؟

بسیاری از افراد در مواجهه با علائم مبهمی مانند گزگز، بی‌حسی یا تاری دید، بین نگرانی و بی‌ توجهی مردد می‌مانند. اما واقعیت این است که زمان مراجعه به متخصص مغز و اعصاب زمانی است که علائم شما یا تکرار شونده، ماندگار یا بدون علت واضح باشند. اگر بی‌حسی در دست یا پا بیش از ۲۴ ساعت ادامه دارد، تاری دید ناگهانی یا دوبینی پیدا کرده‌اید، یا ضعف در یک سمت بدن دارید، لازم است سریع‌تر بررسی تخصصی انجام شود.

در بیشتر موارد، این علائم ممکن است ناشی از دلایل ساده‌تری مانند کمبود ویتامین، استرس، فشار به اعصاب گردن یا مشکلات تیروئید باشند، اما تنها پزشک متخصص مغز و اعصاب می‌تواند با معاینه دقیق و تصویربرداری MRI علت واقعی را مشخص کند.
همچنین اگر چند علامت عصبی مختلف در یک بازه‌ی زمانی کوتاه تجربه می‌کنید — مثلاً همزمان گزگز اندام، اختلال تعادل و تاری دید دارید — حتماً باید بررسی نورولوژیک انجام شود.
مراجعه به‌موقع نه‌تنها در صورت وجود بیماری ام اس اهمیت دارد، بلکه در تشخیص سایر بیماری‌های عصبی مانند سکته‌های خفیف، التهاب اعصاب بینایی یا حتی کمبود ویتامین‌های ضروری نیز مؤثر است.

در کلینیک مغز و اعصاب طبیب، بیماران مشکوک به ام اس با بررسی دقیق MRI، تست نوار عصب و عضله و معاینه‌ی تخصصی توسط نورولوژیست ارزیابی می‌شوند تا از تشخیص اشتباه یا درمان‌های غیرضروری جلوگیری شود. هرچه تشخیص زودتر انجام شود، احتمال کنترل بیماری و بازگشت کامل عملکرد عصبی بیشتر است.

آیا گز گز یا بی حسی در بدن نشانه ام اس است؟

هر دو علامت،علائم شایع در ام اس هستند اما هر بی حسی یا گز گزی به معنای بیماری ام اس نیست.
قاعدتا بارها برای همه ما پیش آمده که عضوی از بدنمان بصورت موقت دچار بی حسی شود و معمولا هم بصورت خودبخود و عرض زمان کوتاهی بهبود میابد.
اما در ام اس این حس ناخوشایند با درد ،خارش،سوزش همراه است.علایم اصولا خفیف اما نسبتا مداوم و آزاردهنده و محدود به یک قسمت از بدن(مثلا یک دست،پا،یا یک نیمه صورت )است اما فرضا در بیماران با اختلال اضطرابی کل بدن‌ به یکباره یا در یک بازه زمانی کوتاه درگیر می‌شود و معمولا هم بصورت ناگهانی بهبود میابد،حال آنکه در ام اس علائم تدریجی شروع شده،با گذشت زمان بدتر می‌شوند و گاها روزها تا هفته ها بهبودی آنها زمان میبرد.

پرش عضلانی دارم،آیا به ام اس مبتلا شدم؟

برای بسیاری از ما پیش آمده که اصولا بدنبال یک واقعه ناخوشایند یا اضطراب طولانی مدت و شدید،گوشه پلک چشمها،بخشی از عضلات صورت یا بدنمان دچار پرشهای مکرر شده است.خوشبختانه عمده این پرشهای عضلانی جز علایم ام اس نیستند و با برطرف شدن عوامل استرس زایا با درمان‌های دارویی اصولا ساده و با دوز پایین این داروها قابل بهبودی هستند.

آیا سنگینی پا نشان دهنده ام اس است ؟

یکی از علایم شایع ام اس احساس سنگینی اندام‌ها بخصوص اندام‌های تحتانی است که باعث می‌شود فرد نتواند مدت طولانی روی پاهای خودش بایستد .این علامت اصولاهمراه با ضعف زیاد و خستگی قابل ملاحظه رخ می‌دهد،اختصاصی بیماری ام اس نیست و در بسیاری از بیماری‌ها از جمله سکته های مغزی،بیرون زدگی دیسک های بین مهره های کمری،تنگی کانال نخاعی و بیماری‌های عضلانی مانند میاستنی گراویس رخ میدهدو جهت تشخیص مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب الزامی است.

خستگی بیش از حد و نامتعارف دارم پس ام اس گرفته ام ؟

خستگی شدید جز علائم شایع ام اس است و حداقل نزدیک به هفتاد درصد بیماران در دوره هایی از بیماری یا حتی زمان دریافت داروهای ضد ام اس از آن شکایت دارند.اما خستگی به تنهایی هرگز نشان دهنده ام اس حتی نوع خفیف آن نیست و نباید به تنهایی ملاک ارزیابی بیماری باشد.

آیا سرگیجه و عدم تعادل نشانه بیماری ام اس است؟

دلایل بسیار متنوعی برای ایجاد سرگیجه بخصوص از نوع ناگهانی و پرسر و صدای آن به لحاظ شدت و همچنین برای عدم تعادل ذکر شده که ام اس هم یکی از آنهاست.نکته مهم اولیه،افتراق سرگیجه واقعی ازاحساس سبکی سر و منگی به وسیله اخذ شرح حال دقیق و معاینه کامل توسط متخصص مغز و اعصاب می‌باشد.زیرا عمده موارد مراجعه به علت سرگیجه،دلایل دیگری به غیر از ام اس دارند که از شایعترین آنها می‌توان به جابجایی مایع گوش میانی،همراهی با سردرهای میگرنی و آرتروز مهره های گردنی اشاره کرد.

تاری دید دارم،پس به ام اس مبتلا شده ام؟

تاری دید بخصوص اگر همراه با درد زمان حرکت دادن چشمها و ضعف در افتراق رنگ‌ها باشد یکی از علایم شایع و مهم در بیماری ام اس است.
این علامت بعلت التهاب در عصب چشمی رخ داده و باعث محدودیت بینایی می‌شود،پس اگر مثلا شما قادر هستیدحتی از فاصله دور عقربه ثانیه شمار ساعت دیواری یا زیرنویس تلویزیون را ببینید و بخوانید،احتمالا شما ام اس ندارید!

در ام اس تاری دید بصورت تدریجی آغاز می‌شود و علیرغم درمان به آهستگی فروکش میکند و نیازمند معاینه دقیق و بررسی‌های دقیق‌تر شامل انجام نوار عصب چشمی می‌باشد.

در گزارش ام آر آی من وجود لکه های سفید گزارش شده ،من قطعا ام اس دارم؟

در کتابها و مقالات تخصصی جهت تشخیص ام اس بارها ذکر و تاکید شده که نباید علت بهتری برای توجیه بیماری داشته باشیم و حتما در ابتدا باید دلایل مهمتر و موجه تر رد شوند و سپس به تشخیص ام اس برسیم.
بیماری‌های متعدد بسیاری از جمله پرفشاری خون،میگرن،التهاب عروق مغز،عوامل ارثی،حتی بالا رفتن سن می‌تواند باعث بروز این لکه ها شود پس هر لکه سفیدی در مغز بیانگر ام اس نیست و نیازمند بررسی دقیق تشخیصی توسط بهترین متخصص مغز و اعصاب در بهترین کلینیک مغز و اعصاب تهران می‌باشد.

خواهر یا برادرم ام اس دارند،پس من هم به ام اس مبتلا میشوم؟

متاسفانه آنقدر میزان ترس از بیماری در بین اعضای یک خانواده که یک نفر از آنها سابقه ابتلا به ام اس دارد بالاست که حتی با علایم ساده مانند خستگی،کزگز اندام‌ها،هراسان و آشفته خود را به متخصص میرسانند که به جهت ام اس بررسی شوند،خوشبختانه هر چند که به لحاظ آماری شانس ابتلا در بستگان نزدیک فرد بیمار ،از جمعیت عادی بیشتر است،اما شیوع کلی و احتمال توارث تقریبا نزدیک به سه تا پنج درصد است ،پس این مساله نیاز به بزرگنمایی ندارد.
سخن آخر:
اگر به هر دلیلی در مورد ابتلا به ام اس نگران هستید،به جای خود تشخیصی،اضطراب و وسواس بیش از حد در مورد بیماری یا استفاده از نظرات افراد غیر متخصص و بعضا نا آگاه ،به متخصصین مغز و اعصاب مراجعه کنید ،تا از سردرگمی و بعضا سوگراییهای منفی جلوگیری کنید.